Als samenleving stellen we vaak een tijdslimiet aan verdriet. Er wordt verwacht dat mensen na een bepaalde tijd “verder gaan” en er “overheen komen”. Zo eenvoudig is het niet en zal het ook nooit zijn. Sterker nog: er is niets eenvoudigs aan rouwen. Rouwen is een complex en individueel proces dat niet overhaast of voorspeld kan worden.
Het onbekende landschap van rouw
Als je rouwt ga je door een onbekend landschap. Zo een waar je helemaal niet wil zijn, maar gedropt bent. Met een rugzak, maar zitten er in de rugzak de goede dingen die je nodig hebt? Als jij van huis uit hebt geleerd om gewoon door te gaan en het gevoel weg te stoppen dan jakker en ploeg je door het landschap, zonder te zien en te voelen. De verwoesting die je in het landschap hebt achtergelaten komt ooit terug.
In dit blogartikel zal ik het hebben over het rouwproces en stap-voor-stap aangeven waarom en hoe je mag rouwen op je eigen en vooral liefdevolle manier.
.
Rouwen is heel 'gewoon'
Rouwen is een natuurlijke reactie op verlies. En het verlies kan verwoestend aanvoelen en zijn. Deze emoties kunnen overweldigend en isolerend aanvoelen, vooral wanneer we zien dat anderen om ons heen wel de persoon van wie ze houden nog om zich heen hebben.
Het rouwproces begrijpen
Het rouwproces is niet lineair, en er is geen vaste tijdslijn voor hoelang het zal duren. Er wordt vaak verwezen naar de vijf stadia van rouw (ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en aanvaarding), maar die verlopen niet noodzakelijk in volgorde of helemaal niet. Net zoals Manu Keirse (rouwexpert, psycholoog en auteur van diverse boeken) geloof ik niet dat rouwen in die stadia of fasen te vangen is. Zoals ik het zie is rouw een rommelig en ingewikkeld proces dat van persoon tot persoon verschilt. Als een draad van wol: van links naar rechts, naar beneden en omhoog, in de knoop, uit de knoop, recht, golvend, omhoog, en weer terug. Van een afstand zie je wel ergens een lijn, maar als je erin zit is er vaak geen touw aan vast te knopen.
Er is geen goed of fout in rouw
Manu Keirse benoemt vier rouwtaken die door elkaar heen lopen: de realiteit onder ogen zien, de pijn van het verlies ervaren, je aanpassen aan een leven zonder de ander en tenslotte opnieuw leren genieten terwijl je de herinnering bewaart.
Het is essentieel om te begrijpen dat er geen goede of verkeerde manier van rouwen is. Sommige mensen kunnen maanden of zelfs jaren lang intense emoties ervaren, terwijl anderen kortere periodes van rouw kennen. Het is cruciaal om je eigen proces in ere te houden en het niet te vergelijken met anderen of je onder druk gezet te voelen om “verder te gaan” voordat je er klaar voor bent. Het is jouw weg, jouw tijd en jouw manier.
Rouwen op je eigen manier
Rouwen op jouw manier betekent dat je je emoties erkent en aanvaardt en zoekt naar wat voor jou het beste werkt. Dit proces kan bestaan uit praten met vrienden, familie, een therapeut, schrijven in een dagboek, een boek of boeken lezen, tijd doorbrengen in de natuur of troost vinden in spirituele praktijken. Het is essentieel om naar je lichaam en geest te luisteren en jezelf de ruimte en tijd te geven die je nodig hebt
Wees mild voor jezelf
Rouwen is niet alleen verdrietig zijn of rouwen om een verlies; het is ook leren van jezelf te houden in het proces en de persoon die je bent in rouw. Zelfzorg is essentieel tijdens het rouwen, en het kan zo ‘simpel’ zijn als een warm bad nemen, een wandeling maken, of je favoriete film kijken. Het is ook essentieel om lief voor jezelf te zijn: zelfcompassie te oefenen. En te erkennen dat je je best doet.
Van jezelf houden kan ook betekenen dat je grenzen stelt en nee zegt tegen dingen die je niet dienen. Het is goed om voorrang te geven aan je genezing en een pauze te nemen van sociale activiteiten of verplichtingen die overweldigend aanvoelen. Vergeet niet dat rouw een persoonlijk proces is, en dat je het recht hebt om voor jezelf te zorgen op de manier die voor jou het beste voelt.
Stap voor stap
Hoewel er geen uniforme benadering van rouw is, en iedereen zijn eigen weg heeft, zijn er enkele stappen die je kunt nemen.
- Erken emoties: sta jezelf toe je emoties te voelen, zelfs als ze moeilijk of ongemakkelijk zijn.
- Beoefen zelfzorg: zorg voor jezelf, fysiek, mentaal en emotioneel.
- Maak contact met anderen: Zoek een steunsysteem, of het nu vrienden, familie of een therapeut zijn.
- Maak een rouwritueel: bedenk een ritueel dat voor jou goed voelt, zoals elke dag een (electrische) kaars neerzetten bij een foto.
- Beoefen zelfcompassie: erken dat rouwen een persoonlijk proces is, en dat er geen goede of verkeerde manier is om het te doen.
Het belang van zelfzorg tijdens verdriet
Zelfzorg is essentieel tijdens verdriet, en het gaat niet alleen om, bij wijze van, bubbelbaden en massages. Zelfzorg kan bestaan uit grenzen stellen, mindfulness beoefenen en professionele hulp zoeken. Het is cruciaal om prioriteit te geven aan je behoeften en je niet schuldig te voelen als je voor jezelf zorgt.
Een manier om aan zelfzorg te doen tijdens verdriet is een routine op te bouwen. Deze routine kan bestaan uit regelmatige lichaamsbeweging, gezonde eetgewoonten en een consequent slaapschema. Het aanhouden van een routine kan je een gevoel van controle geven in een tijd waarin al het andere onzeker aanvoelt.
Geen tijdslimiet
Zoals ik al eerder zei, staat er geen tijdslimiet op rouw. De maatschappij verwacht vaak dat we na een bepaalde tijd “verder gaan”, maar de realiteit is dat rouw een leven lang kan duren. Het is essentieel dat je jezelf de tijd en ruimte geeft, ook al duurt dat langer dan anderen verwachten.
Rouwen is een persoonlijk proces, en er is geen goede of verkeerde manier. Sommige mensen hebben misschien meer tijd nodig dan anderen, en dat is goed. Het is cruciaal om je eigen proces in ere te houden en het niet te vergelijken met anderen of je onder druk gezet te voelen om “er overheen te komen”.
Het stigma rond verdriet overwinnen
Helaas bestaat er nog steeds een stigma rond verdriet. Sommige mensen voelen zich ongemakkelijk bij het praten over verlies of vermijden het onderwerp helemaal. Het is essentieel om te onthouden dat rouw een natuurlijke en normale reactie is op verlies, en dat het ervaren ervan geen schande is.
Een manier om het stigma rond rouw te overwinnen is er open en eerlijk over te praten. Deel je ervaring met anderen en moedig hen aan hetzelfde te doen. Door over rouw te praten, komt er meer openheid en een meer ondersteunende en begripvolle samenleving.
Steun vinden tijdens rouw
Steun vinden tijdens verdriet kan een uitdaging zijn, maar het is essentieel. Omring jezelf met mensen die je begrijpen en steunen, of dat nu vrienden, familie, een kennis of een therapeut is. Deelnemen aan een steungroep kan ook nuttig zijn. Steungroepen bieden een veilige en begripvolle omgeving om je ervaringen te delen en in contact te komen met anderen die een soortgelijk proces doormaken.
Liefdevol en gezond rouwen
Kortom, rouwen is een uitdagend en persoonlijk proces. Het is essentieel om je eigen proces te eren en het niet te vergelijken met anderen of je onder druk gezet te voelen om “verder te gaan”. Vergeet niet om voor jezelf te zorgen, van jezelf te houden en steun te zoeken als je die nodig hebt.
Door het rouwproces te begrijpen en uit te zoeken wat voor jou het beste werkt, kun je op je eigen manier liefdevol en gezond rouwen. Rouwen kan een leven lang duren en duurt voor velen van ons een leven lang, maar met tijd en steun kun je ermee leren leven en de weg vinden in jouw reis van rouw. Je kent de weg, het is minder eng en er komt meer ruimte.
Ik rouw van je het liefdevolle boek over verlies en rouw
Het boek Ik rouw van je is een liefdevol boek over verlies en rouw.
Met oefeningen en kleine stapjes word je meegenomen op de reis van rouw en herdenken. Een houvast en lichtpunt in de rauwe tijd van rouw na een overlijden.
Korte teksten en veel afbeeldingen. Kleur en ruimte voor op de donkere èn lichte dagen.
